SUBDOMEIN 1: CULTUUR VAN DE KERK

Invalshoek 2 - Kunst en esthetica (alleen voor vwo):

Schoonheid als openbaring van het goddelijke in licht, glans en kleur, geometrische orde.

Probleemstelling:

Op welke manier werd geprobeerd 'het goddelijke' in de kerk weer te geven ?

Onderzoeksvragen:

2.1: Hoe worden in een Romaanse of Gotische kerk of kathedraal: licht, glans, kleur en geometrische ordeningen gebruikt om het gebouw een 'goddelijk' karakter te geven ?

Trefwoorden:

gebouw en theologie; 'God is licht'; roosvenster; kruisribgewelf; uitstorting en terugstroon van goddelijk licht.

De muzikale begrippen consonant en dissonant ; ontwikkeling in de consonant-dissonant beleving.

Probleemstelling:

Welke beleving werd er verbonden aan de consonant en dissonant ?

Onderzoeksvragen:

2.2: Licht de begrippen consonant en dissonant toe

2.3: Leg uit op welke manier consonanten en dissonanten beleefd werden in de Middeleeuwen

2.4: Geef aan welke ontwikkeling er tegen het einde van de Middeleeuwen op dit gebied ontstond

Trefwoorden:

melodieŽn, intervallen en toonladders; boventoon-reeks; frequentie; stemming

Volk levendige voorstellingen bijbrengen van godsdienstige verhalen.

Probleemstelling:

Op welke manier werden godsdienstige verhalen aan het volk bijgebracht ?

Onderzoeksvragen:

2.5: Leg aan de hand van minstens drie voorbeelden uit, op welke manieren het volk godsdienstige verhalen bijgebracht werden.

Trefwoorden:

portaalbeelden; voorstellingen op deuren; glas-in-lood ramen; voorstellingen op kapitelen; voorstellingen op altaarstukken.  

TheorieŽn voor en tegen het gebruik van beelden. ( ontwikkeling van symboliek naar dramatiek)

Probleemstelling:

Welke opvattingen waren er in de kerk voor het gebruik van beelden / tegen het gebruik van beelden ?

Onderzoeksvragen:

2.6: In de Middeleeuwen bestonden zowel voor- als tegenstanders van het gebruik van beelden in kerken, kloosters en kathedralen. Noem een voor- en een tegenstander. Geef voor beide standpunten argumenten.

Trefwoorden:

Cluny <> Citeaux; symbolen en hun betekenis; van symboliek naar dramatiek

Natuur als boek vol symbolen ( goddelijke werking); natuur en goddelijke liefde.

Probleemstelling:

Op welke manier kun je de beleving van de natuur in verband brengen met het geloof ?

Onderzoeksvragen:

2.7: De natuur was voor veel Middeleeuwers een bewijs van de aanwezigheid van God (Goddelijke werking). Welke natuur wordt hiermee bedoeld ?

2.8: Op welke manier wordt het goddelijke in de natuur zichtbaar en hoorbaar gemaakt ?

Trefwoorden:

Romaanse en Gotische miniaturen; altaarstukken; devotieschilderijen; fresco's; Fransicus van AssisiŽ; Hildegard von Bingen

Originaliteit is geen maatstaf.

Probleemstelling:

Waarom was originaliteit niet van belang ?

Onderzoeksvragen:

2.9: De middeleeuwse kunstenaar hoefde niet telkens een nieuw, origineel kunstwerk te scheppen. Laat zien / leg uit waarom navolging ( in tegenstelling tot originaliteit) in de Middeleeuwen erg gewaardeerd werd.

Trefwoorden:

kunstenaar als ambachtsman; functie van kunstwerken; artes liberales

Aandachtspunten: Suger, Bernardus van Clairvaux, Franciscus van Assisi.

Probleemstelling:

Welke tegenstellingen bestonden er in de opvattingen van Suger, Bernardus van Clairvaux en Franciscus van Assisi

Onderzoeksvragen:

2.10: Op welke manier / waarin kwamen deze verschillen tot uiting.

Trefwoorden:

rol van een abt in de kloostercultuur; regels en dagindeling van kloosters; opvattingen over 'aards bezit' en rijkdom. 

Bronnenteksten:

© M.T. van de Kamp i.s.m. M. Janssens - 2000

terug naar cultuur van de kerk - verder naar invalshoek 3