INVALSHOEK 4: KUNST EN VERMAAK

 

SUBDOMEIN 1: CULTUUR VAN DE KERK

Invalshoek 4 - Kunst en vermaak

Liturgisch drama, met inbegrip van kluchtige elementen.

Probleemstelling:

Het liturgisch drama maakt in de loop van de Middeleeuwen een ontwikkeling door. Maak deze ontwikkeling duidelijk in woord en beeld. Zorg ervoor dat je kunt aantonen waarom deze veranderingen plaatsvonden.

Onderzoeksvragen:

4.1: Op welke manier werd het liturgisch drama ontwikkeld uit de trope ?

4.2: Beschrijf de ontwikkeling van het liturgisch drama aan de hand van de plek waar dit drama plaatsvond.

4.3: Waarom verplaatste het liturgisch drama zich op den duur ?

Trefwoorden:

Melismen; trope; liturgie; liturgisch drama; kerkelijke feestdagen; passiespelen; straattheater

Ontwikkeling van liturgisch drama naar kluchtige varianten. Daarbij aandacht voor straattheater + troubadours + passie-spelen, mysterie-spelen, blijspelen. Carmina Burana, carnalvaleske muziek-uitingen, enz.

Probleemstelling:

Op welke manieren werd het liturgisch drama vermengd met wereldlijke elementen ?

Onderzoeksvragen:

4.4: Beschrijf de ontwikkeling van het drama in de Middeleeuwen aan de hand van de plaats en de tijd waarop dit drama plaatsvond.

Trefwoorden:

straattheater; troubadours; passiespelen; mysteriespelen/mirakelspelen; blijspelen; Carmina Burana, carnavaleske muziek-uitingen enz.  

Bronnenteksten:

© M.T. van de Kamp i.s.m. M. Janssens - 2000

 

SUBDOMEIN 2: HOFCULTUUR

Invalshoek 4 - Kunst en vermaak:

 

Thema's zoals liefdes der goden hebben ook een vermaaksfunctie:

Probleemstelling:

Op welke manier speelde de klassieke mythologie een rol bij het vermaak ?

Onderzoeksvragen:

4.1: Wat werd er gedaan ter vermaak, aan de hoven in de 16e en 17e eeuw ?

4.2: In welke context ontstond de vraag naar vermaak / spektakel ?

Trefwoorden:

klassieke mythologie; vermaak van de goden; spektakel

 

Monodie, specifiek instrumentale muziek:

Probleemstelling:

Binnen welke context ontwikkelde zich de monodie ?

Onderzoeksvragen:

4.3: Waarvoor gebruikte men monodie, specifiek instrumentale muziek ?

Trefwoorden:

Monodie, specifiek instrumentale muziek

 

Villa's als lustoorden:

Probleemstelling:

Welke rol speelde vermaak in villa's ?

Onderzoeksvragen:

4.4: Beschrijf aan de hand van één concrete villa, hoe deze villa als lustoord ingericht werd.

4.5: Wat waren de verschillende functies van villa's

Trefwoorden:

villa's en tuinen; Renaissance / Barok

 

Spelletjes en fonteinen in tuinen:

Probleemstelling:

Welke rol speelden: tuinen - spelletjes en fonteinen bij het vermaak aan de hoven ?

Onderzoeksvragen:

4.6: Geef aan op welke manier men zich vermaakte buiten het paleis van Versailles

Trefwoorden:

van Hofballet tot Postmoderne dans - Luuk Utrecht; Versailles - boek van uitgeverij Kohnemann

 

Theaterspektakel, opera ( Lully, Molière)

Probleemstelling:

Waarom ging men over tot het opvoeren van grote spektakels ?

Onderzoeksvragen:

4.7: Wanneer vonden deze spektakels plaats ?

4.8: Welke kunstdisciplines speelden hierbij een grote rol ?

4.9: Beschrijf hoe een dergelijk spektakel opgebouwd werd ?

4.10: Welke effecten werden er beoogd met dergelijke grootse spektakels ?

4.11: Hoe ontstond er bij deze spektakels een verband tussen theater - dans- muziek- en beeldende kunst?

Trefwoorden:

Opera, theater, Lully, Molière

 

Hofdans, hofballet en danssuite ( gestileerde dansen en muziek):

Probleemstelling:

Welke functies hadden: hofdans, hofballet en danssuite aan het hof ?

Onderzoeksvragen:

4.12: Beschrijf uit welke elementen een 'karakter-spel' werd opgebouwd. Beschrijf de verbanden tussen: de tragédie-lyrique / opera - de commedia dell'arte - de comédie francaise - comédie ballet/tragédie ballet ( a) aan het hof van Mantua en b) aan het hof van Lodewijk XIVe.

Trefwoorden:

tragédie-lyrique / opera - de commedia dell'arte - de comédie francaise - comédie ballet/tragédie ballet

 

Bronnenteksten:

Van Hofballet tot Postmoderne dans - Luuk Utrecht e.a.

Geschiedenis van het theater - Phyllis Hartnoll

Beknopte geschiedenis van de muziek - Prisma pocket

Beknopt overzicht van de muziekgeschiedenis - Ignace Bossuyt

Versailles - Uitgeverij Köhnemann

 

SUBDOMEIN 3: CULTUUR VAN DE BURGERIJ

Invalshoek 4: Kunst en vermaak

 

Ter lering en vermaak

Probleemstelling:

Welke vormen van kunst en vermaak zijn er te vinden in de in de burgerlijke cultuur van Nederland in de 17e eeuw ?

Onderzoeksvragen:

4.1: Welke vormen van kunst en vermaak vonden er plaats in de schouwburgen?

4.2: Waar vond kunst en vermaak nog meer plaats ?

4.3: Welke rol/invloed had de moraliteit in de kunsten ?

4.4: Welke invloed had het protestantse geloof in de kunsten ?

4.5: Welke functie hadden de diverse vormen van kunst en vermaak in deze tijd ?

4.6: Geef een aantal voorbeelden van verschillende kunstvormen die bedoeld waren

 'ter lering en vermaak', en leg uit waaraan je dat kunt zien / horen enz.

Trefwoorden:

Ter lering en vermaak; moraliteit; 

Bronnen:

Jongh, E. de: http://www.dbnl.org/tekst/jong076totl01_01/jong076totl01_01_0003.htm 

Mores leren: http://www.cultuurwijzer.nl/cultuurwijzer.nl/cultuurwijzer.nl/i000330.html

Ter lering en vermaak: http://www.cultuurnetwerk.nl/producten_en_diensten/bronnenbundels/1991/1991_57.htm

Jan Steen: http://www.cultuurnetwerk.nl/producten_en_diensten/bronnenbundels/1991/1991_42.htm  en: http://www.cultuurnetwerk.nl/producten_en_diensten/bronnenbundels/1997/h1997_39.htm

Catalogus Rijksmuseum: Tot lering en vermaak. Betekenissen van Hollandse genrevoorstellingen uit de zeventiende eeuw.

Kloek, W. Een huishouden van Jan Steen.

Erenstein, R.L. Een theatergeschiedenis des Nederlanden.

 

Vermaak als medicijn ( klucht)

Probleemstelling:

Welke functie hadden de kluchten ?

Onderzoeksvragen:

4.7: Geef een voorbeeld van een klucht waarbij er sprake is van  'ter lering en vermaak', en leg uit waaraan je dat kunt aflezen.

Trefwoorden:

Bredero; komedie; kluchten

Bronnen:

De klucht: http://www.cultuurwijzer.nl/cultuurwijzer.nl/cultuurwijzer.nl/i000276.html

Zoeken op titels van Bredero: http://www.dbnl.org/titels/titels_genre.php?c=17&s=genre  (zoals De Spaanse Brabander: http://www.dbnl.org/tekst/bred001spaa01_01/index.htm of de Klucht van de Koe: http://www.dbnl.org/tekst/bred001kluc04_01/bred001kluc04_01_0006.htm )

Dautzenberg, J.A. Literatuurgeschiedenis en leesdossier.

Erenstein, R.L. Een theatergeschiedenis des Nederlanden.

Bronnenteksten:

-          Een theatergeschiedenis der Nederlanden – R.L. Erenstein

-          Literatuurgeschiedenis en leesdossier – J.A. Dautzenberg

-          De geschiedenis van Nederland in vogelvlucht – van prehistorie tot heden, Prof.dr. P.J.A.N. Rietbergen, Drs. G.H.J. Seegers Het koninklijk paleis te Amsterdam – Harry J. Kraaij

-          De geschiedenis van Nederland – levensverhaal van zijn bevolking – deel 3: Culturele explosie – Gerlof Verwey

-          The art of the dutch republic, 1585- 1718 – Mariët Westermann

 

SUBDOMEIN 4: ROMANTIEK EN REALISME

 

Invalshoek 4 -  Kunst en vermaak:

 

4a: Musea/ tentoonstellingen ter lering en vermaak.

Onderzoeksvragen:

4.1:  Welke functies hadden musea en tentoonstellingen ?

4.2: Waarom werden er musea gebouwd ?

4.3: Op welke manier werden er dansvoorstellingen ter lering en vermaak gemaakt ?

4.4: Beschrijf de functie van de wereldtentoonstellingen.

Probleemstelling:

4a: Waarom en op welke manieren werden de kunsten ingezet ter lering en vermaak ?

Trefwoorden:

musea; tentoonstellingen; ter lering en vermaak; wereldtentoonstellingen

Bronnen:

cd-rom van de grote musea; rom/real.: blz. 20/21; blz. 40 t/m 43; boek Romantiek en Classicisme + diverse andere bronnen.

 

4b: items: liederencyclus; wals; operette; romantisch ballet; vaudeville theater.

Onderzoeksvragen:

4.5: Beschrijf voor elk van de volgende items, hoe deze voor vermaak zorgden in de periode van de Romantiek: liederencyclus; wals; operette; romantisch ballet; vaudeville theater

4.6: Je hebt ter inleiding op dit onderwerp de film: the Age of Innocence gezien. Geef aan op welke manieren men zich in deze film vermaakte.

Probleemstelling:

4b: Op welke manier vormden:  de liederencyclus; de wals; de operette; het romantisch ballet; het vaudeville theater  vermaak in de 19de eeuw ?

Trefwoorden:

de liederencyclus; de wals; de operette; het romantisch ballet; het vaudeville theater

Bronnen:

rom./real.: blz. 29; blz. 10/11 ; blz. 30/31; muziekgeschiedenis; Encarta; website van het musée d’Orsay; + diverse andere bronnen.

 

4c: Salons, openbare concertzalen; schouwburgen; operahuizen ook als plaatsen van sociaal gebeuren; wisselwerking tussen kunst en groter publiek

Onderzoeksvragen:

4.7: Als inleiding op dit onderwerp hebben we de film: “The Age of Innocence” bekeken. Geef aan op welke manieren je daarin zag dat de kunstinstellingen ook een rol hadden als plaatsen van sociaal gebeuren. Leg uit hoe dat functioneerde aan de hand van twee voorbeelden uit deze film.

4.8: Welke rol had het publiek ten aanzien van de kunsten in de periode van de Romantiek ?

Probleemstelling:

4c: Welke functies hadden: Salons; openbare concertzalen; schouwburgen en operahuizen a: voor de kunst en b: voor het publiek ?

Trefwoorden:

De Salons (bijv. in Parijs); Openbare concertzalen (bijv. het concertgebouw in Amsterdam); operahuizen (zoals de Opéra Garnier in Parijs of het Festspielhaus in Bayreuth)

Bronnen:

rom./real.: blz. 8; blz 38; blz. 44; kunsthistorisch overzicht deel 2: blz 19/20;  blz 49/50; boek Classicisme en Romantiek (mediatheek)  + diverse andere bronnen.

 

SUBDOMEIN 5: MODERNE CULTUUR

 

Invalshoek 4: Kunst en Vermaak – zie Palet ckv 2 Modern

 

 

SUBDOMEIN 6: MASSACULTUUR

 

Invalshoek 4: Kunst en Vermaak – zie Palet ckv 2 Massa

 

ã Marie-Thérèse van de Kamp – 2009